Özgüven Nasıl Kazanılır?

Özgüven, kişinin kendisini değerli, yeterli ve güçlü hissedebilmesiyle ilgilidir. Ancak çoğu insan özgüveni doğuştan gelen bir özellik sanır. Oysa özgüven sonradan gelişebilir, güçlenebilir ve zaman içinde yeniden inşa edilebilir. Bir insan bazı dönemlerde kendini çok güçlü hissederken bazı dönemlerde tamamen yetersiz hissedebilir. Yaşanan olaylar, çocukluk deneyimleri, ilişkiler, başarısızlık korkusu, eleştirilmek ve kişinin kendi iç sesi özgüveni doğrudan etkileyebilir.

Birçok insan dışarıdan özgüvenli görünse bile içten içe kendini yetersiz hissedebilir. Özellikle sosyal medya çağında insanlar sürekli başkalarının başarılarını, ilişkilerini, fiziksel görünümlerini ve hayatlarını gördüğü için kendilerini daha eksik hissetmeye başlayabiliyor. Bu durum zamanla kişinin kendi değerini unutmasına neden olabiliyor.

Özgüven eksikliği sadece çekingen olmak değildir. Bazen kişi çok konuşarak, sürekli kendini kanıtlamaya çalışarak ya da herkesten onay bekleyerek de özgüven problemi yaşayabilir. Bu yüzden özgüven yalnızca dışarıdan görünen davranışlarla anlaşılmaz. Daha çok kişinin kendi iç dünyasında kendisini nasıl gördüğüyle ilgilidir.

Özgüven Eksikliği Neden Olur?

Özgüven eksikliğinin birçok farklı nedeni olabilir. Özellikle çocukluk döneminde sürekli eleştirilen, kıyaslanan ya da yeterince takdir edilmeyen kişiler ilerleyen yaşlarda kendilerini değersiz hissedebilir. Sürekli Daha iyisini yapmalısın, Bak başkaları senden daha başarılı, Yetersizsin gibi mesajlar duyan bir çocuk zamanla kendi değerini sorgulamaya başlayabilir.

Bazı insanlar ise yaşadıkları travmalar, başarısızlıklar, reddedilme deneyimleri ya da toksik ilişkiler nedeniyle özgüven kaybı yaşayabilir. Özellikle duygusal olarak yıpratıcı ilişkiler kişinin kendisini değersiz hissetmesine neden olabilir. Sürekli eleştirilen, küçümsenen ya da manipüle edilen biri zamanla kendi kararlarından bile şüphe etmeye başlayabilir.

Bunun yanında sosyal medya da özgüven üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. İnsanlar başkalarının sadece en güzel anlarını gördükleri için kendi hayatlarını yetersiz sanabilirler. Oysa sosyal medyada görülen hayatlar çoğu zaman gerçeğin tamamını yansıtmaz.

Özgüven Eksikliği Nasıl Anlaşılır?

Özgüven eksikliği yaşayan kişilerde bazı ortak davranışlar görülebilir. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Sürekli kendini başkalarıyla kıyaslamak

• İnsanların ne düşündüğüne aşırı önem vermek

• Hata yapmaktan yoğun şekilde korkmak

• Hayır diyememek

• Sürekli onay beklemek

• Kendini değersiz hissetmek

• Başarılarını küçümsemek

• Eleştiriyi kişisel algılamak

• Yeni şeyler denemekten kaçınmak

• Toplum içinde kendini yetersiz hissetmek

• İlişkilerde fazla fedakar olmak

• Sürekli sevilmeme korkusu yaşamak

Bazı insanlar dışarıdan oldukça sosyal ve güçlü görünse bile içten içe sürekli kendilerini yetersiz hissedebilirler. Bu nedenle özgüven problemi her zaman sessiz ya da çekingen görünmek anlamına gelmez.

Özgüven Nasıl Kazanılır?

Kendinle Konuşma Şeklini Fark Et

Birçok insan gün içinde kendine çok sert davranır. İnsanlar bazen kendilerine başkalarına asla söylemeyecekleri kadar ağır cümleler kurabilirler.

Ben zaten başarısızım. Kimse beni sevmez. Yine rezil oldum. Benden hiçbir şey olmaz.

Bu tarz düşünceler zamanla zihinde gerçek gibi hissedilmeye başlar. Sürekli olumsuz iç konuşma yapan bir kişinin özgüvenli hissetmesi oldukça zordur. Bu yüzden kişinin önce kendi iç sesini fark etmesi gerekir.

Daha dengeli düşünmeye çalışmak önemlidir. Örneğin:

• Her konuda başarısız değilim.

• Hata yapmam değersiz olduğum anlamına gelmez.

  Şu an zorlanıyor olmam asla gelişemeyeceğim anlamına gelmez.

Bu tarz daha gerçekçi düşünceler zamanla kişinin kendine bakışını değiştirebilir.

Kendini Sürekli Başkalarıyla Kıyaslama

Özgüveni en çok zedeleyen şeylerden biri sürekli kıyas yapmaktır. İnsanlar çoğu zaman başkalarının hayatlarının sadece görünen kısmını görürler. Birinin ilişkisini, başarısını, dış görünüşünü ya da sosyal çevresini görüp kendi hayatlarını yetersiz sanabilirler.

Ancak herkesin hayatında görünmeyen mücadeleler vardır. Sürekli kıyas yapmak kişinin kendi değerini unutmasına neden olur. Özgüven gelişimi için kişinin odağını başkalarından biraz daha kendisine çevirmesi gerekir.

Dününle bugünü kıyaslamak daha sağlıklıdır. Küçük bile olsa gelişimini görmek özgüveni güçlendirmeye yardımcı olabilir.

Küçük Başarılarını Görmezden Gelme

Özgüven bir anda oluşmaz. Küçük deneyimlerin birikmesiyle gelişir. Ancak birçok insan sadece büyük başarıları önemli sanır. Bu yüzden yaptığı güzel şeyleri fark etmez.

Oysa:

• Ertelediğin bir işi tamamlamak

• Bir ortamda fikir belirtmek

• Kendini ifade etmek

• Birine sınır koyabilmek

• Kaygına rağmen bir adım atmak

bunların hepsi özgüveni besleyen küçük ama önemli adımlardır.

Kişi sürekli eksiklerine odaklandığında kendisini yetersiz hissetmeye devam eder. Bu yüzden küçük ilerlemeleri fark etmek önemlidir.

Hata Yapmaktan Korkma

Özgüvenli insanlar hiç hata yapmayan insanlar değildir. Hata yaptığında tamamen değersiz hissetmeyen insanlardır.

Birçok kişi rezil olmaktan, eleştirilmekten ya da başarısız görünmekten korktuğu için yeni şeyler denemekten kaçınır. Ancak kişi kaçındıkça korkuları daha da büyüyebilir. Çünkü beyin “Demek ki gerçekten yapamam” diye düşünmeye başlar.

Özgüven gelişimi için bazen küçük riskler almak gerekir. İnsanların karşısında konuşmak, yeni bir ortama girmek, bir şeye başlamak ya da fikir belirtmek başlangıçta zor gelebilir. Ama kişi yaptıkça zihni yeni deneyimlere alışmaya başlar.

Sınır Koymayı Öğren

Özgüven problemi yaşayan birçok kişi insanları kırmaktan çok korkar. Bu yüzden sürekli kendilerini geri plana atabilirler. Hayır diyememek, herkesi memnun etmeye çalışmak ve kendi ihtiyaçlarını yok saymak zamanla kişinin tükenmesine neden olabilir.

Sınır koymak kaba olmak değildir. Kendi duygularını ve ihtiyaçlarını önemsemektir. İnsan sürekli kendinden vazgeçtikçe zamanla kendi değerini kaybetmeye başlayabilir.

Küçük sınırlar koymayı öğrenmek bile özgüveni artırabilir. Örneğin:

• İstemediğin bir şeye hayır demek

• Seni rahatsız eden bir davranışı belirtmek

• Kendine zaman ayırmak

• Sürekli açıklama yapmak zorunda hissetmemek

bunların hepsi kişinin kendine verdiği değeri güçlendirebilir.

Fiziksel ve Ruhsal Bakım Önemlidir

Uyku düzeni, beslenme, hareket etmek ve günlük yaşam alışkanlıkları da özgüveni etkileyebilir. Sürekli yorgun, tükenmiş ve enerjisiz hisseden biri kendini psikolojik olarak daha kötü hissedebilir.

Kendine bakım vermek sadece dış görünüşle ilgili değildir. Ruhsal olarak da kişinin kendisine iyi gelen şeyleri hayatına dahil etmesi önemlidir. Sevdiği aktiviteleri yapmak, sosyal ilişkileri güçlendirmek ve dinlenmek psikolojik dayanıklılığı artırabilir.

Özgüven Zamanla Gelişir

Birçok insan bir gün aniden özgüvenli hissedeceğini düşünür. Ancak özgüven çoğu zaman küçük deneyimlerle yavaş yavaş gelişir. Kişinin kendisini sürekli eleştirmek yerine anlamaya çalışması önemlidir.

Kimse her zaman güçlü hissetmez. Özgüvenli görünen insanların bile zaman zaman kaygıları ve yetersizlik hisleri olabilir. Önemli olan bu hislerin kişinin bütün hayatını yönetmesine izin vermemektir.

Kendini tamamen kusursuz görmek değil, eksiklerinle birlikte kendini kabul etmeyi öğrenmek özgüvenin temel taşlarından biridir. İnsan kendisini yalnızca başarılarıyla değil, olduğu haliyle de değerli görebildiğinde zamanla daha güçlü hissedebilir.