İyileşmek için Affetmek Şart mı?

Affetmek kavramı çoğu zaman bir olgunluk testi, bir ahlaki görev ya da iyileşmenin tek yolu gibi sunulur. Oysa psikoloji bu konuyu çok daha esnek, çok daha insani ve çok daha karmaşık bir yerden ele alır.

Kısa cevapla başlayalım: Hayır, affetmek şart değildir.

Ama mesele burada bitmez. Çünkü asıl soru şudur: Affetmeden ne yapacağım?

Bu yazıda affetmenin ne olduğu, ne olmadığı, gerçekten gerekli olup olmadığı ve affetmeden de nasıl iyileşilebileceği üzerine konuşacağız.

Affetmek Ne Demek Değildir?

Affetmek çoğu zaman yanlış anlaşılır. Birçok insan affetmeyi şu şekilde düşünür:

• Yaşananı onaylamak

• Tamam, sorun yok demek

• O kişiyle yeniden yakın olmak

• Unutmak

• Hiçbir şey olmamış gibi devam etmek

Oysa bunların hiçbiri affetmenin zorunlu parçaları değildir.

Affetmek, en sade haliyle şuna daha yakındır: Yaşanan olayın duygusal yükünün zamanla azalması ve kişinin içsel olarak bu yükle daha az savaşması.

Ama bu bile herkes için gerçekleşmek zorunda değildir.

Çünkü bazı yaralar iyileşir, bazıları iz bırakır, bazıları ise sadece yönetilmeyi öğrenir.

Toplum Neden Affet Der?

Bir toplumsal beklentiyi de taşır hızlı iyileşme çünkü insanlar, başkalarının acısıyla uzun süre yüzleşmekte zorlanır. Affetmek, bu rahatsız edici duyguları hızlıca kapatmanın bir yolu gibi görülür.

Ama psikolojik gerçeklik şudur:

• Her acı aynı hızda iyileşmez

• Her insan aynı kapasiteye sahip değildir

• Her deneyim affedilebilir değildir

Bu yüzden affetmeyi bir zorunluluk gibi sunmak, çoğu zaman kişinin duygusunu değil, çevrenin rahatını önceler.

Affetmek ile İyileşmek Aynı Şey mi?

Hayır.

Bu en kritik ayrımdır.

Bir kişi affetmeden de:

• Duygularını düzenleyebilir

• Hayatına devam edebilir

• Sağlıklı ilişkiler kurabilir

• Travmasını anlamlandırabilir

• Kendini güçlendirebilir

Yani iyileşme, affetmenin tek kapısı değildir.

Bazı insanlar affeder ama iyileşmez.Bazı insanlar affetmez ama iyileşir.

Çünkü iyileşme, bir duyguya değil; bir sürece bağlıdır.

Affetmemek Kötülük mü?

Hayır.

Affetmemek çoğu zaman:

• Koruyucu bir sınır

• Bir güvenlik mekanizması

• Bir anlamlandırma süreci

• Bir duygusal sindirme hali

olabilir.

Bir insanın henüz affedemiyorum demesi şu anlama gelebilir:

“Bunu içimde hâlâ işliyorum.”

Bu bir eksiklik değil, psikolojik bir süreçtir.

Duyguların bir son kullanma tarihi yoktur.

Neden Affetmek Bu Kadar Zorlanır?

Bazı yaşantılar zihinde sadece “olay” olarak kalmaz. Aynı zamanda bir anlam taşır:

• Değersizlik

• Terk edilme

• İhanet

• Güvensizlik

• Utanç

Bu tür deneyimler, kişinin sadece bir olayı değil, kendilik algısını da etkiler.

Bu yüzden affetmek, sadece bir kişiyi bırakmak değildir.Bazen bir kimliği bırakmaktır.

Ve bu kolay değildir.

Affetmek İçin Kendini Zorlamak Ne Yapar?

Affetmeliyim baskısı genellikle şunlara yol açar:

• Suçluluk (“Neden hâlâ öfkeliyim?”)

• Bastırma

• Duyguyu inkâr

• Kendine yabancılaşma

• Sahte affetme davranışı

Oysa bastırılan duygular kaybolmaz. Sadece şekil değiştirir.

Öfke içe dönebilir.Kaygıya dönüşebilir.Tükenmişlik yaratabilir.

Alternatif: Affetmek Yerine Ne Var?

Affetmek zorunda değilsen, ne yapabilirsin?

1. Kabul Etmek

“Bu yaşandı ve ben bundan etkilendim.”

Kabul etmek onaylamak değildir.Gerçekle savaşmayı bırakmaktır.

2. Sınır Koymak

Bazı durumlarda iyileşme affetmekten değil, mesafeden geçer.

• İletişimi azaltmak

• Teması kesmek

• Net sınırlar belirlemek

Bunlar duygusal olarak çok daha iyileştiricidir.

3. Duyguyu İşlemek

Duygular bastırıldığında büyür, ifade edildiğinde çözülür.

• Yazmak

• Konuşmak

• Terapide çalışmak

• Günlük tutmak

4. Anlamlandırmak

Bu bana ne öğretti?

Bu soru, olayı haklı çıkarmaz zihni düzenler.

5. Kendine Şefkat Geliştirmek

En önemli iyileştirici faktörlerden biri budur.

Çünkü çoğu insan başkasını affetmekte zorlanmaz;kendine acıdığı için zorlanır.

Affetmezsem Hep Böyle Kalırım Yanılgısı

Birçok insan affetmezse öfkesinin hiç bitmeyeceğini düşünür.

Oysa duygu düzenleme sistemimiz affetmeye bağlı değildir.

İnsan:

• zamanla

• anlamlandırarak

• güvenli ilişkiler kurarak

• kendini güçlendirerek

de iyileşebilir.

Affetmek Bazen Olur, Bazen Olmaz

Gerçekçi bir psikolojik yaklaşım şunu söyler:

• Bazı insanlar affeder

• Bazı insanlar affetmez

• Bazıları ise artık bunun beni yönetmesine izin vermiyorum noktasına gelir ve bu üçü de normaldir. İyileşmenin tek bir yolu yoktur.

Affetmek Bir Zorunluluk Değil, Bir Seçenek

Affetmek, bazı insanlar için özgürleştirici bir süreç olabilir.Ama herkes için gerekli değildir.

Çünkü:

• İyileşme affetmeye indirgenemez

• Duygular zorla değiştirilemez

• Her yara aynı şekilde kapanmaz

En büyük iyileşme şu cümledir:

“Ben bunu affetmek zorunda değilim, ama hayatımı buna göre yaşamak zorunda da değilim.”

Gerçek özgürlük burada başlar. Affetmek bir seçenek olabilir.Ama iyileşmek bir

bu hak, hiçbir duygusal zorunluluğa bağlı değildir.